Wegkruisen, kapelletjes, gedenktekens en -stenen. Ze horen bij het Zuid-Limburgse landschap als de heuvels, de vakwerkhuizen en de hoogstamboomgaarden. Sommige zijn er neergezet als uiting van geloof. Andere herinneren aan een ongeluk, moord of executie. In een serie over gedenktekens in het Heuvelland gaan we op zoek naar de verhalen die erbij horen. -Vandaag: Het kruis van Petrus Kicken in Bemelen.

Het kruis van 'den eerzamen' Petrus Kicken

Ger Gerritsen

BEMELEN - Hoewel minder bekend dan de beroemde Zuid-Limburgse wielerheuvels als Cauberg en Keutenberg is de Bemelerberg sinds het WK wielrennen van 1998 opgenomen in de routes van wielerfanaten.

De fikse helling, die zich vanuit het dorp Bemelen omhoog slingert richting Gasthuis wordt dagelijks door tientallen 'coureurs' genomen. Sommigen rijden soepel naar boven, maar de meesten hijsen zich toch met veel gehijg en gekreun omhoog.

De Bemelerberg is voor hen niettemin een 'must' geworden. Bovendien kleeft er aan de berg ook nog een beetje trieste historie. Immers, op de Bemelerberg zag Michael Boogerd, Nederlands hoop in bange wielerdagen, op die doorweekte oktoberzondag vier jaar geleden door een lekke band zijn droom van een wereldtitel letterlijk en figuurlijk wegvloeien. En die plek willen ze wel eens bezoeken.

De meeste coureurs halen fietsend de 'top' van de Bemelerberg, een groot deel legt de laatste loodzware meters ook vaak te voet af. Eenmaal boven worden de pedalen even free--wheelend rondgedraaid alvorens de heren coureurs de weg richting volgende uitdaging, de Cauberg, voortzetten. De 'wandelaars' springen eveneens weer in het zadel om hun weg fietsend te vervolgen.

Slechts een enkeling neemt de moeite om even onder de boom aan de linkerkant van de weg plaats te nemen op een bank. Het 'Bemelerbömpke' zoals de inmiddels tot forse boom uitgegroeide linde in de volksmond wordt genoemd biedt een schaduwrijkplekje om even te verpozen. Je hebt er ook nog eens mooi uitzicht op de weilanden en bebossingen die zich voor je uitstrekken.

Onder de boom staat een hardstenen kruis. In het kruis staat gegraveerd: Wees bereid want gij kent dag noch uur. Bidt voor de ziel van den eerzamen Petrus Kicken hier plotseling overleden den 26 april 1867. Na 40 jaren tot genoegen van zijnen heer, vrienden en betrekkingen te Gasthuis op Droogenberg te hebben doorgebracht. RIP.

Petrus Kicken, Pierre genoemd door zijn vrienden, was 61 jaar toen hij op die 26e april dood werd gevonden. Wellicht dat de man aan een hartaanval overleed. Kicken werd aangetroffen bij zijn gereedschap waarmee hij het land bewerkte. Hij werd rond half vijf in de middag gevonden, maar hoe lang hij op dat tijdstip al dood was is niet bekend.

De weg over de Bemelerberg naar Gasthuis was destijds niet meer dan een landweg met diepe karresporen. Die bij nat weer ook nog spekglad was. Daardoor werd de weg sporadisch gebruikt. In tegenstelling tot vandaag de dag, want niet alleen de wielertoeristen, ook automobilisten maken frequent gebruik van deze weg.

Wiel Dreessen, raadslid in Margraten en woonachtig halverwege de Bemelerberg, weet dat pas na de tweede wereldoorlog de weg van een laag asfalt werd voorzien; 'Daarvoor was hij vrijwel onbegaanbaar. Je kon alleen maar klauterend en glijdend de top bereiken.'

De broer van Dreessen, André, heeft jaren geleden het huidige kruis onder de boom aan de top van de Bemelerberg geplaatst. Daarvoor stond het een paar honderd meter verderop, eigenlijk op de plek waar Kicken werd gevonden. Zoals overal in vorige eeuwen werden op een plek buiten het dorp de misdadigers opgehangen. Wellicht ook op de plaats waar het kruis van Kicken eerst stond. Uit eerbied voor 'den eerzamen Pierre Kicken vond men het niet gepast om op die 'executieplek' zijn gedenkteken te laten staan. Want Pierre Kicken was een geziene burger in Bemelen.

Hij werd op 6 oktober 1805 geboren als achtste telg uit een gezin van elf kinderen. Zijn vader Guillaumme Kicken vestigde zich toen hij trouwde met Maria Vissers in Bemelen. Pierre Kicken was veertig jaar lang boer op de hoeve Droogenberg. Maar bovenal kende de bevolking hem als wethouder van de toen zelfstandige gemeente Bemelen. Een functie die hij jarenlang uitoefende.

Het gedenkteken dat na zijn dood werd opgericht bestond eerst uit een ijzeren kruis op een stenen sokkel. Zoals zoveel van deze ijzeren kruisen was het het doelwit van dieven, van souvenirjagers. Het huidige hardstenen kruis dat nu Pierre Kicken herdenkt werd geruimd op een kerkhof in de buurt. In plaats van dat het op het stort terecht kwam zorgden enkele inwoners van Bemelen er voor dat het kruis onder het 'Bemelerbömpke' verder dienst deed.

zaterdag 26 oktober 2002
© Dagblad De Limburger