HET LEVEN VAN JACOB VISSCHER (1853-1912)


Bronnen
De gegevens over jacob Visscher heb ik voor een groot deel aan anderen ontleend. Zie hiervoor de algemene pagina over de familie Visscher.

Inleiding
Jacob Visscher was de opa van mijn opa. Jacob was een streng gelovige man, die een actieve rol heeft gespeeld in het kerkelijke leven in Elburg. Hij was visser van beroep, en heeft in dit vak een redelijke welvaart bereikt. Over Jacob is redelijk wat bekend.

Jeugd
Jacob is op 16 oktober 1853 te Elburg geboren. Hij was de zoon van Dirk Heijmens Visscher en Grietje Sneller. Zijn bijnaam was "De Fik". Het is mij nog niet duidelijk waar hij deze bijnaam aan te danken had.

Gezinsleven en woonsituatie
De eerste vrouw van Jacob was Johanna Hendrik Leusink (1853-1896). Hij is met haar op 4 juli 1874 getrouwd. Na haar overlijden in 1896 is hij hertrouwd met Engeltje Leusink (1860-1949) uit Oldebroek, een plaatsje dicht bij Elburg. Met zijn eerste vrouw woonde Jacob op de Ellestraat nummer 24, later verhuisde hij naar nummer 14. Dat laatste huis heeft hij voor fl. 1200,= gekocht van Hendrika Visscher, een tante van hem. Jacob heeft ook nog op 4 juli 1877 een huis in de Eendenhoek gekocht voor fl. 400,=. Dat huis heeft hij op 4 maart 1902 weer doorverkocht aan Jan Hulst voor fl. 505,=
Jacob kreeg in totaal 12 kinderen, waarvan er 6 jong stierven:

Werk en inkomen
Jacob is zijn vissersloopbaan begonnen als vissersknecht op de schuit van zijn oudere broer Frank Visscher. Die schuit is overigens in 1868 gestolen, maar ook weer teruggevonden.
In latere jaren stond Jacob, net als zijn broers, bekend als een ondernemende visser op de Zuiderzee. In 1886 bezat hij 2 schepen, de EB 16 en de EB 21 (eerste een "bons" (bijgenaamd "De Bolle"), in 1892 verruild voor een botter). De EB 16 (een "pluut") verkocht in 1889 aan Johannes Lambertus Leusink.
In 1897 verkreeg hij het nummer EB 31 voor een "punter", dat hij in 1899 aan Kobus van Tongeren doorverkocht. Jacob kreeg in dat laatste jaar ook het Elburger registratienummer EB 8 aangewezen.  De EB 8 was een gloednieuwe bons, die hij in Kampen had laten bouwen. Jacob ging zelf de EB 8 bevaren, terwijl hij een zetschipper liet werken op de EB 21. Die zetschipper heette Gerrit Jan Visscher (bijnaan "de olde lot"), diens knecht heette Hendrik Bokhorst, diens "bijlegger" Jacob Westerink Czn. Deze Westerink heeft in 1985 nog herinneringen aan Jacob Visscher opgehaald:

"In mijn jonge jaren ben ik en poosje bijlegger geweest op de EB 21 van Jacob Visscher. Ik moest met mijn botter heen en weer zeilen, terwijl ze met de kubbeboot de kubben visten. Als Gerrit Jan Visscher en Hendrik Bokhorst hun werk hadden gedaan, moest ik zorgen dat de koffie klaar was. Op een van die keren viel een ketel met kokend water om en heb ik mijn been verbrand. Daarna kon ik een tijd niet mee naar zee. Aart van der Heijde is toen een weekje mee geweest, maar hij beviel niet. Mijn broer Thijs is vervolgens bijlegger op de EB 21 geworden. Op zaterdag moesten we als knechten altijd bij Jacob Visscher eten. Dat was week in week uit hetzelfde recept: moes!" (geciteerd uit Van Norel, Historie van de Elburger vissersvloot, p. 100)

De knecht heeft waarschijnlijk rond de fl. 6,= verdiend. Dat weten we door een advertentie (1900) van Jacob Visscher waarin hij dit loon aanbood.
Toen de eerste vrouw van Jacob overleed, heeft hij bij notaris Hoefhamer alle bezittingen laten optekenen, opdat de waarde van deze bezittingen geerfd konden worden door de kinderen van Johanna Leusink. Deze lijst is bewaard gebleven en geeft een prachtige indruk van de bezittingen van dit gezin in het jaar 1896. Hieronder volgen slechts enkele bezittingen van de lijst:

Wat er met de erfenis gebeurd is, is niet geheel duidelijk. Zie hiervoor de pagina over de zoon, Dirk Visscher.

Kerkelijk leven
Jacob Visscher was aanvankelijk lid van de Hervormde Kerk. In 1887(?) is hij met enkele familieleden, en zijn vrouw, toegetreden tot de zeer strenge Christelijk Gereformeerde Kerk. Deze kerk was een afsplitsing van de Nederlandse Hervormde kerk, die zich ook weer afzette tegen een hereniging van verschillende gereformeerde kerken. De kerk opde Beekstraat in Elburg wordt nog steeds druk gebruikt. Een bezoek aan de zondagsdienst heeft mij er in ieder geval van overtuigd dat "streng" absoluut niet overdreven is. De zoon Dirk werd ook eens vreselijk hard geslagen toen hij op weg naar de zangknapenvereniging te laat kwam, omdat hij onderweg was blijven hangen bij de poppenkast.
In deze gemeente was hij diaken. Zijn broer Frank was ouderling. Dat Jacob streng gelovig was bleek ook uit een spreuk op zijn boot:

    "Houdt Gods geleide steeds in het oog
    bij voor- en tegenwinden,
    dan zult ge, hoe 't ook tegenloopt
    een veil'ge haven vinden"

Jacob heeft zich dan ook stevig met het conflict over het wel of niet herenigen met de overige gereformeerde kerken bemoeid.

Overlijden
Deze Jacob is op 13 december 1912 overleden. Dat betekent dat hij mijn opa, Dirk Visscher, nog net een jaar heeft gekend. Engeltje leusink heeft hem lang overleefd. Zij stierf op 89-jarige leeftijd in 1949 te Doetinchem.