|
TuneMaster |
Tunemaster is een DOS-programma dat hulp biedt bij het berekenen en ontwerpen van stemmingen.
Door de verschillende invoermogelijkheden is het programma zeer flexibel. Zo kan een kwintencirkel worden ingevoerd (in komma-waarden of zg. Wm-waarden), maar het is ook mogelijk om tertsen als uitgangspunt te nemen, of een centstabel. Vervolgens berekent het programma de verlangde waarden, inclusief een tabel met zwevingen. De kwintencirkel wordt grafisch, dus als een echte cirkel afgebeeld. De zwevingentabel is met name handig wanneer de stemming met behulp van de metronoom moet worden gelegd. Daarentegen is de centstabel zeer nuttig voor wie in het bezit is van een programmeerbaar stemapparaat. Vanuit het programma kunnen ook de gegevens van een aantal bekende stemmingen worden opgevraagd.
Wm-waarden (Wm=Werckmeister) zijn geïntroduceerd door Dr. Jan van Biezen in de door hem geschreven brochure "Stemmingen, speciaal bij toetsinstrumenen". 1 Wm is gelijk aan 1/12 pythagoreïsch komma en 1/11 syntonisch komma. Bovendien is 1 Wm evenveel als 2 (octaaf)cents. Wie een beetje met het programma vertrouwd raakt, zal merken dat het werken met Wm-waarden snel went. Als voorbeeld volgt hier een groep tertsenketens, in dit geval van de beroemde Werkmeister III:
| c# | +11 | f | +2 | a | +8 | c# |
| g# | +11 | c | +2 | e | +8 | g# |
| d# | +8 | g | +5 | b | +8 | d# |
| a# | +5 | d | +5 | f# | +11 | a# |
Uit deze tabel
blijkt dat de grote terts c-e, 2 Wm te groot is, en de grote
terts f#-a#:11 Wm te groot. Wie iets van stemmingen af weet, ziet
meteen dat c-e veel beter zal klinken dan f#-a#. Immers: hoe
kleiner dit getal, hoe zuiverder de terts zal klinken. Bij het
getal 0 is er sprake van een volledig zuivere, dus zwevingvrije
ofwel reine terts.
Wanneer we de getallen in elke (horizontale) rij van de tabel
optellen, blijkt dat de som altijd exact 21 is. Dat is dan ook
een natuurkundige wetmatigheid. Willen we bijvoorbeeld de terts c-e
rein maken, (getal 0), dan gaat dat altijd ten koste van één
van de andere tertsen uit dezelfde reeks. De reeks wordt dan
bijvoorbeeld: g# + 13 c + 0 e + 8 g#, of g# + 12 c + 0 e + 9 g#,
enzovoort. In principe is alles mogelijk, als de som maar 21 is.
Het
aardige van het programma TuneMaster is, dat deze reeksen kunnen
worden ingevoerd, waarna het programma de kwintencirkel,
centstabel en zwevingentabel berekent.
Overigens geeft het programma ook overzichten van kleine
tertsen; deze worden in verhandelingen over stemmingen nogal eens
als stiefkind behandeld.
Tunemaster is geschreven door Luuk Sikkema, in eerste instantie voor eigen gebruik. Inmiddels lijkt het programma volwassen genoeg om het aan een breder publiek voor te stellen. De maker stelt reacties zeer op prijs.
Downloaden kan door middel van het aanklikken van onderstaande link. Het is een .exe file van 103 kb.
|
TuneMaster | Start downloaden |