De drukker

door Robert Hertogs

Meerwaarde door zorg voor details
Een drukkerij die haar klanten ervan probeert te overtuigen dat ze voor hun drukorder toch vooral kiezen voor milieu?vriendelijk papie, moet het milieu wel een warm hart toedragen. Maar de Appelbloesem Pers vindt drukwerk op dit pa?pier ook gewoon veel mooier.

De Appelbloesem Pers is in veel opzichten een bijzondere drukke?rij. Dit begint al bij het gebouw waarin het bedrijf is gevestigd: een voormalig pakhuis aan de Van Diemenstraat in Amsterdam. Waar eens schepen aan en af voeren en zelfs een trein door de straat liep, heerst nu de bedrijvigheid van kleine ondernemingen en gedre?ven kunstenaars. De Appelbloe?sem Pers is bovendien naast druk?kerij ook uitgeverij. Dit jaar viert zij haar 25-jarig bestaan.

Ter gelegenheid hiervan komen er geen glossy magazines, maar wel kunnen bijzondere uitgaven tege?moet worden gezien over onder?werpen of van auteurs die Daan Mok - samen met Frans Hoeper?mans eigenaar van De Appelbloe?sem Pers - na aan het hart liggen. Zo gaf het bedrijf bij zijn twintigja?rig bestaan een met prachtige fo?to's voorzien boekje uit over het gebouw waar de drukkerij is ge?vestigd. Mok heeft dit boekje nog zelf gedrukt. Helaas komt hij daar de laatste jaren niet meer aan toe. Hij zou wel willen, maar erkent dat door het gemis aan routine een ervaren drukker er iets beters van zal maken.

De Appelbloesem Pers is een klei?ne allround-drukkerij, die voorna?melijk voor niet-commerci?le op?drachtgevers werkt. In totaal negen mensen kunnen op moder?ne dtp-computers, zowel digitale als analoge belichtingsapparatuur, een Heidelberg- en een Ryobipers in het 52-formaat en afwerkings?machines een compleet product afleveren. Mok heeft gekozen voor het van begin tot eind kunnen af?werken van een order. 'Als we een compleet product maken, zien we ook de reactie van de klant. Wij vinden dat erg belangrijk.'

De goede aanpak
Volgens hem is in het algemeen de aanpak bij opdrachten verkeerd. 'Klanten bedenken iets en concen?treren zich op hoe het er in ge?drukte vorm uit moet komen te zien. Het binden bijvoorbeeld komt dan in hun gedachten letter?lijk achteraan. Als een opdracht?gever bij ons komt, beginnen we eerst bij het binden en bekijken we daarna de looprichting van het pa?pier en of dat tot problemen in de afwerking kan leiden. Vervolgens redeneren we terug naar het begin van het traject. Keuze van litho's en letterkeuze houden namelijk verband met de papierkeuze.' Mok beschouwt zichzelf als advi?seur van de opdrachtgevers en weet hen met zijn grafische kennis vaak te overtuigen dat opmaak of typografie beter kan. Hij let daar?bij op de details: 'Als we bijvoor?beeld een opdracht voor een huis?stijl krijgen, vraag ik of de klant er de standaard lay-out van hun brief bij levert. Dan kunnen wij, of de grafische ontwerpers waarmee we werken, daar met het ontwerp re?kening mee houden.' Het is deze zorg voor de kleine dingen die een drukker een meerwaarde geven. Dezelfde gedrevenheid blijkt ook uit twee van zijn stokpaardjes: pa?pier en typografie. Daan Mok is een voorstander van het gebruik van milieuvriendelijk papier. Het liefst zou hij alles op dit papier drukken, maar in de praktijk is dit ongeveer de helft. Niet alleen van?wege het milieu - 'want als je echt heel milieubewust bent, moet je helemaal niets bedrukken' - maar vooral omdat hij op milieuvrien?delijke papiersoorten gedrukt werk veel mooier vindt. De milieu?vriendelijke papiersoorten hebben vaak een mooie structuur en zijn zelden spierwit. Dat maakt ze vol?gens Mok uitermate geschikt voor boeken. Het leest niet alleen pret?tiger, maar ziet er ook erg gedistin?geerd uit.

Rol van adviseur
Hij zal klanten ook altijd proberen te overtuigen deze papiersoorten te gebruiken. ook al zijn ze vaak een stuk duurder dan de standaard soorten. Papier op basis van algen kost bijvoorbeeld tien gulden per kilo. Mok speelt ook hier nadruk?kelijk de rol van adviseur en vindt papierkennis een wezenlijk onder?deel van het vak van drukker. Hij heeft wel het geluk dat de orders meestal niet zo groot zijn en de opdrachtgevers genoegen nemen met kleinere winstmarges. Het gaat meestal om kleine, bijzondere uitgaven van enkele honderden tot een paar duizend exemplaren en dan tikken de extra papierkosten niet zo heel erg door.

Mok is overigens de eerste om toe te geven dat het milieu voor op?drachtgevers een verkoopargu?ment betekent. 'Wij zijn al heel lang met kringlooppapier bezig, maar tegenwoordig is er veel meer keus in milieuvriendelijk papier. Wat dat betreft heeft de markt zich naar ons gekeerd.'

Kalender
De Appelbloesem Pers geeft daar?om elk jaar een kalender uit die gedrukt is op 21 verschillende soorten milieuvriendelijk papier met inkt op plantaardige basis. Al?genpapier, ma?spapier, papier op basis van lompen en strocellulose en niet ontinkt kringlooppapier zijn slechts enkele voorbeelden. 'Deze kalender is niet alleen een mooi visitekaartje van ons, maar ook een voorbeeld voor klanten van de mogelijkheden van milieu?vriendelijk papier.'

Typografie
Minstens zo belangrijk als papier vindt Daan Mok de typografie van drukwerk. Dat begint al bij de keuze van lettertypen die worden gebruikt. Vroeger was de aanschaf van een nieuwe letter een enorme gebeurtenis, al was het maar om?dat er bakken met loden letters de drukkerij binnen werden gebracht. Tegenwoordig wordt een letterty?pe op een floppy aangeleverd. Hij betreurt deze ontwikkeling: 'Druk?kers zouden net zo bewust als vroeger hun keuze voor bepaalde lettertypen moeten bepalen.' De Appelbloesem Pers maakt bijvoor?beeld veel gebruik van de Neder?landse letter Trinit?. Volgens Daan een prachtig lettertype, in te?genstelling tot andere veelgebruik?te gedigitaliseerde lettertypen. Mok is allround, maar be?schouwt de typografie als zijn vak. Hij ziet tegenwoordig veel slordigheden in de typografie van drukwerk en betreurt dit. Een produkt is volgens hem pas echt goed als met alle aspecten van het drukken rekening is ge?houden. 'Wij hebben niet alleen liefde voor de verpakking, maar ook voor de inhoud. Wij houden van begin af aan rekening met het maken van een druktech?nisch en typografisch optimaal product met een beperkt budget. Een drukker moet meer zijn dan drukker alleen.'

Graficus
Nr. 3 - 18 januari 1996